De Werkgroep Essenkade Kritisch (WEK) houdt bewoners op de hoogte van de ontwikkelingen rond de mogelijke opvanglocatie aan de Essenkade in Houten.
In deze update:
- Wat gebeurde er allemaal de afgelopen twee weken?
- Hoe vaak komen incidenten voor?
- Wonen op een industrieterrein? Niet doen!
- En de politiek in Houten? Hoe kijkt ITH hier naar?
- Andere gemeentes luisteren dus wél naar hun burgers
- Hoe kijkt uw eigen politieke partij naar de Essenkade?
- Data komende weken
- Stand van zaken crowdfunding
- Volg ons op de socials
1. Wat gebeurde er allemaal de afgelopen twee weken?
De afgelopen 2 weken waren relatief rustig. Uiteraard is WEK weer voor haar vergadering bij elkaar gekomen. De lopende ontwikkelingen hebben we met elkaar besproken, zoals:
- de optie tot het uitzetten van een enquête onder onze achterban over het thema “veiligheid”,
- de stand van zaken rond ons burgerinitiatief (met het verzoek om de raad te laten besluiten om de onderzoeken naar de Essenkade als locatie voor een AZC niet door het COA zelf te laten uitvoeren maar door een onafhankelijk bureau),
- hoe we zullen omgaan met de raadsinformatiebrief die B&W naar de raad moet gaan sturen,
- de te nemen stappen op het moment dat het COA haar verzoek tot vergunning voor een tijdelijke voorziening voor het opvangen van 200 tot 250 asielzoekers in gaat dienen, enz.
Ook hebben we onze verbazing uitgesproken over de strijd die is ontstaan tussen Extreem Links Anti Fascistische Actie Utrecht / “kameraden Wandelclub 030” enerzijds, en de organisatie van de demonstratie in Houten anderzijds. Deze laatste groep is ons bekend en wij weten dat zij grote spandoeken hebben opgehangen bij de locatie van de Essenkade. Dit ophangen van spandoeken is een democratisch recht en gebeurt met toestemming van de gemeente.
Maar het is toch onvoorstelbaar dat Extreem Links deze spandoeken telkens weer wil weghalen en vernietigen? Inmiddels is de demo-groep in overleg met de burgemeester over haar eerstvolgende demonstratie (hoe houden we dat veilig en beschaafd?) en over het kapen van de spandoeken door AFA.
Tot slot hebben we onze verbazing uitgesproken (en inmiddels opnieuw maar weer schriftelijke vragen gesteld) over het feit dat de gemeente aan het COA toestemming verleent om de Essenkade als optie voor een AZC te laten onderzoeken terwijl hier niet eens een raadsbesluit aan ten grondslag ligt.
Dit betekent dat het concept raadsvoorstel uit juni 2025 om in te stemmen met aanwijzing Essenkade (dat toentertijd is ingetrokken), voor verder onderzoek naar de haalbaarheid van een AZC op de Essenkade, eerst nog moet worden ingediend bij de Gemeenteraad, ter besluitvorming. En tijdens een RTG moet worden besproken zodat inwoners gebruik kunnen maken van het spreekrecht en de zorgen en bezwaren meegenomen kunnen worden, voor besluitvorming van dit raadsvoorstel.
Zowel deze geplande RTG, dit raadsvoorstel en de 1e inwoners bijeenkomst , zijn komen te vervallen. Dus zijn het College van B&W en COA gestart met inwoners bijeenkomsten en onderzoek naar een AZC op de Essenkade, zónder de grondslag van een aangenomen raadsbesluit! Dus ook zonder de mogelijkheid voor raadsleden om hier voorwaarden aan te verbinden en/of moties in te dienen! Zoals geen noodopvang/ geen veilige landers/ alleen kansrijke asielzoekers/ liefst alleen statushouders/ niet voor 15 jaar!
Tel daarbij op dat beide alternatieve locaties voor de Essenkade (het voormalige Rabobankgebouw aan het Hofspoor en het pand op de Molen 48) gewoon te huur staan en helemaal niet zijn afgevallen omdat “het voor huisvesting beschikbaar moet blijven”. Opnieuw: onbetrouwbaar politiek gedrag vanuit B&W.
2. Hoe vaak komen incidenten voor?
En dan is uw (en onze) terechte vraag: “hoe vaak komt het voor dat er incidenten zijn in een AZC”? Ook dit hebben wij onderzocht en wij schrikken van deze cijfers:
In Nederland neemt het aantal geregistreerde incidenten van agressie en geweld tegen personen bij asielopvangplaatsen toe, in lijn met de stijgende bezetting van opvanglocaties. De meest recente cijfers zijn afkomstig van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) en het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC). De cijfers komen uit 2024 (laatste volledig jaar).
In 2024 werden 16.200 incidenten geregistreerd op COA- en noodopvanglocaties, waaronder fysieke, verbale en non-verbale agressie en geweld tegen personen. Ongeveer 11.625 bewoners waren betrokken bij een incident; dat is 11% van alle opvangbewoners. Van deze bewoners is 86% man en 65% jonger dan 30 jaar.Er verbleven toen 106.065 asielzoekers in COA- of gemeentelijke opvang. Het aantal incidenten steeg met 21% ten opzichte van 2023 (toen er 13.395 meldingen waren).
Specifieke groepen
Alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv’s) zijn opvallend vaker betrokken bij incidenten: 34% van de amv’s werd geregistreerd bij een agressie- of geweldsincident (tegenover 11% van alle bewoners). 8% van de amv’s werd verdacht van een misdrijf, tegenover 3% van de totale bewonersgroep.
Trend en context
Het aandeel bewoners dat betrokken is bij agressie- of geweldsincidenten blijft relatief klein, maar de absolute aantallen stijgen mee met de bezetting van opvanglocaties. Vergeleken met eerdere jaren:
2022: 8.730 incidenten
2023: 13.395 incidenten
2024: 16.200 incidenten
De cijfers tonen dat agressie- en geweldsincidenten binnen COA-locaties structureel toenemen en dat deze stijging grotendeels verband houdt met de groei van het aantal bewoners in de opvangsystemen.
3. Wonen op een industrieterrein? Niet doen!
Deze week las ik in een artikel dat er weinig kantoren en winkels meer tot huizen worden omgebouwd. Het laaghangend fruit was nu wel geplukt. In dat artikel staat ook een quote van hoogleraar Peter Boelhouwer:
“Vorig jaar stonden in Nederland meer dan 40.000 panden leeg. Maar lang niet al die oude schoolgebouwen, kantoren of winkelpanden zijn geschikt als woning. Dat komt omdat daarvoor andere voorwaarden gelden. Er moet bijvoorbeeld genoeg daglicht zijn en ze mogen niet te dicht bij snelwegen liggen.“
“Je gaat niet op een industrieterrein woningen bouwen“, zegt Peter Boelhouwer, hoogleraar woningmarkt bij de TU Delft. Daarom zijn veel geschikte panden al omgebouwd en blijft er steeds minder over.
Volgens huizenmarkteconoom bij de Rabobank Stefan Groot is het een ingewikkelde kwestie. “Veel laaghangend fruit is wel geplukt, heel veel panden zijn niet geschikt om zomaar naar woningen te transformeren, en daar komen belemmeringen nog bovenop.“
4. En de politiek in Houten? Hoe kijkt ITH hier naar?
De inwonerspartij Toekomst Houten (ITH) wil ook geen massa-AZC op de Essenkade. Zij hebben een duidelijke (en andere) visie op deze opvang. De fractievoorzitter Willem Zandbergen verwoordt het als volgt:
Houten heeft de afgelopen jaren aan de wettelijke opgave voldaan voor huisvesting van statushouders, waardoor reeds enkele honderden asielzoekers met een verblijfsvergunning de afgelopen tien jaar zijn voorzien in huisvesting. Dit terwijl 80% van de Nederlandse gemeenten dat niet of onvoldoende doet, waardoor circa 20.000 statushouders onterecht in AZC’s verblijven. Ook zijn in Houten reeds vijf kleinschalige opvanglocaties voor Oekraïense ontheemden gerealiseerd. Dus waarom inzetten op grootschalige opvang via een AZC als Houten met andere opvangvoorzieningen succesvol is en eerdere pogingen tot grootschalige opvang gestrand zijn?
Grootschalige huisvesting doet ineens een enorm beroep op maatschappelijk organisaties, waarvan de vraag is of dit haalbaar is. Bovendien ontstaan onnodige veiligheidsrisico’s. Door jarenlang falend landelijk beleid worden gemeenten zwaar gekort de komende jaren dat negatieve effecten zal hebben voor de noodzakelijke veiligheidsinzet en (jeugd)zorg. Doordat het COA het gebouw opkoopt, verliest de gemeente haar regierol.
Als nu gekozen wordt voor tijdelijke opvang, is het risico groot dat de gemeente juridisch direct ook gecommitteerd is aan definitieve langdurige opvang. Een dergelijke beslissing waarover Houten zo verdeeld is, zou niet vijf maanden voor de gemeenteraadsverkiezingen moeten worden genomen. Zeker nu inwoners zich ook al niet hebben mogen uitspreken over het aantal op te vangen asielzoekers en de locatie.
Volgens het CBS blijkt dat Houten ten opzichte van andere vergelijkbare gemeenten qua gezinssamenstelling en welvaartsniveau tussen 2022 en 2024 naar verhouding meer migranten heeft opgenomen. Houten staat voor veel grote opgaven en daarin hebben we zorgvuldige afwegingen te maken. We moeten de komende jaren zorgen voor een betere balans, want ook onze jongeren schreeuwen om een woning en senioren om een Knarrenhof.
Willem Zandbergen,
fractievoorzitter Inwonerspartij Toekomst Houten
5. Andere gemeentes luisteren dus wél naar hun burgers
Vanaf het eerste moment heeft de Houtense burgemeester aangegeven dat het aantal van 337 asielzoekers, de termijn van 15 jaar en vooral de locatie op de Essenkade niet meer ter discussie stonden. Er was tenslotte “inwonersparticipatie” geweest. Want van zo’n 80 bewoners op Houten Praat Mee hadden er een aantal aangegeven dat de Essenkade een goede keuze was.
Hoezo inspraak? Hoezo participatie? Het ging er dus niet meer om OF het er kwam. We mochten alleen nog suggesties geven HOE het er kwam. Waarom volgt onze gemeente deze route? Het kan ook anders. Afgelopen weken nog kwamen wij twee voorbeelden tegen hoe het danders kan:
Amersfoort
Amersfoort gaat opnieuw proberen om twee locaties te zoeken waar in totaal 550 asielzoekers opgevangen kunnen worden. Dit keer wordt de zoektocht samen met de bewoners gedaan. Tot en met januari volgend jaar mogen Amersfoorters meedenken over de voorwaarden voor de nieuwe azc’s en mogelijke locaties, meldt RTV Utrecht. Het besluit zelf wordt over de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart heen getild.
Haaksbergen
Inwoners van Haaksbergen mogen waarschijnlijk volgend jaar in een referendum meestemmen over de voorwaarden voor een nieuw asielzoekerscentrum. Zeventien van de negentien raadsleden stemden donderdagavond voor zo’n volksraadpleging, die op de agenda stond na een handtekeningenactie van actiegroep ‘Belangenvereniging tegen azc Haaksbergen’.
6. Hoe kijkt uw eigen politieke partij naar de Essenkade?
Nu de stofwolken van de landelijke verkiezingen nog maar net zijn opgetrokken, staan de gemeentelijke verkiezingen al weer voor de deur. Op 18 maart a.s. mogen we weer een nieuwe raad kiezen voor Houten. Uiteraard zullen wij ons als WEK gaan verdiepen in de partijprogramma’s in relatie tot asielopvang.
Wij zullen hierover open en eerlijk schrijven in een Update in februari. Wij zijn heel benieuwd hoe de diverse partijen denken over de opvang van vluchtelingen. Maar wij kijken ook vanuit ons perspectief (geen AZC op de Essenkade) naar de partijprogramma’s. En wij stellen het op prijs als u uw politieke voorkeurspartij ook zou willen bevragen over hun standpunten over dit onderwerp.
7. Data komende weken
De volgende data om in uw agenda te noteren, luiden:
- 25 november: Ronde Tafel Gesprek.
- 9 december: debat en besluitvormende raad
Voor 25 november kennen wij nog niet de onderwerpen en/of de agenda van deze avonden. Als het om de Essenkade gaat, spreekt u dan ook in? Dat mag 3 minuten.
Op 9 december zijn de volgende raadsvergaderingen. Daar zal vast B&W op één van beiden met een raadsvoorstel komen om de volgende stappen te kunnen gaan zetten (samen met het COA). Mocht dit onderwerp op de agenda staan, dan roepen wij u op om daar massaal op de publieke tribune plaats te nemen.
8. Stand van zaken crowdfunding
Op dit moment is er ongeveer € 10.000 gedoneerd vanuit de crowdfunding. Er worden namelijk ook kosten gemaakt aan zaken als een advertentie in ’t Groentje, nieuwe flyers en de gesprekken met onze advocaat
Maar voor een procedure (richting bezwaar en beroep) is écht zo’n € 15.000 nodig. Wilt u ons a.u.b. steunen? Want de échte wedstrijd gaat zo dadelijk beginnen. De formele vergunningsaanvraag van het COA is het startsein voor onze (goed voorbereide) acties. Ook als u in het verleden al een keer gedoneerd heeft, willen we u vragen om een tweede donatie te overwegen. We moeten dit samen doen. Wij hopen dat u ons daarbij wilt helpen. Ook de nieuwe flyeractie (met 5000 adressen) is bedoeld om meer donateurs te werven.
Als u wilt doneren, dan kan dat via deze link:
of deze QR code:
9. Volg ons op de socials
Volg WEK ook online op de socials:
- Facebook & Instagram: werkgroepessenkadekritisch