Stand van zaken Essenkade

De Werkgroep Essenkade Kritisch (WEK) houdt bewoners op de hoogte van de ontwikkelingen rond de mogelijke opvanglocatie aan de Essenkade in Houten.

In deze update:

Wat gebeurde er allemaal de afgelopen twee weken?
Terugblik op het besluit van B&W; geen noodopvang op de Essenkade!
Ingelaste raadsvergadering 2 december over de noodopvang op de Essenkade
Boze reacties op onze flyeractie
WOO documenten; 230 stuks
Data komende weken; inclusief het flyeren in diverse wijken in Houten Noord-West, het vervolg
Stand van zaken crowdfunding
Volg ons op de socials

1. Wat gebeurde er allemaal de afgelopen twee weken?

Ook bij ons (de WEK groep) moest het bericht van de gemeente even indalen. Er komt géén noodopvang. Dat is een mooi besluit. We hebben de eerste helft nu gespeeld en staan 1-0 voor. In de rust (die nu aanbreekt) gaan wij niet in winterslaap maar vol energie ons verder voorbereiden. Want er komt nog een 2e helft. De gemeente is nog steeds voornemens om op de Essenkade voor minimaal 15 jaar tenminste 337 asielzoekers op te vangen. Ook dat vinden wij geen goed plan. Onze strijd (via politieke en juridische wegen) gaat door.
We krijgen ook signalen van bewoners die denken dat het “terugtrekken van de noodopvang” een bewuste keuze is (van de voren bedacht “wisselgeld” om uiteindelijk het permanente AZC er makkelijker doorheen te loodsen. U begrijpt; dat zullen wij niet laten gebeuren.
Maar het heeft ons, gezien de huidige besluitvorming, wel verbaasd dat de gemeenteraad op dinsdagavond 2 december tóch plotseling over de Essenkade in gesprek wil. De raadsvergadering is volledig van 21.00 tot 23.00 uur gevuld met dit agendapunt. Uit betrouwbare bron hebben wij vernomen dat dit is gebeurd op initiatief van PvdA/Groen Links, D66, HA, CU en CDA. Wellicht willen zij alsnog die noodopvang realiseren? Lees hierover bij onderdeel 3. Daar geven we u meer informatie over deze ingelaste avond.
Op 13 november kregen wij eindelijk via het COA een reactie op onze aanvraag voor meer informatie over de Essenkade–ontwikkelingen. Daarvoor hadden wij gebruik gemaakt van de Wet Open Overheid en een WOO aanvraag ingediend. We ontvingen 230 documenten. We hebben ze allemaal gelezen. Onze belangrijkste bevindingen kunt u vinden in onderdeel 6 van deze Update.
Op ons burgerinitiatief hebben we van de gemeente vernomen dat ons voorstel de voorzitter van de gemeenteraad inmiddels gepasseerd is. De volgend stap in de procedure is bespreking in de Agendacommissie, die de agenda van de gemeenteraad voorbereidt. Deze commissie vergadert 15 december. Zoals reeds eerder gemeld, hebben wij de raad gevraagd om op korte termijn aan een onafhankelijk bureau de opdracht te verlenen om een risicoanalyse uit te voeren rondom de voorgenomen opvang van vluchtelingen aan het terrein Essenkade 2 i.p.v. dat door het COA zelf te laten doen vanuit de gedachte “een slager keurt niet zijn eigen vlees”.

2. Terugblik op het besluit van B&W: geen noodopvang op de Essenkade

Op woensdag 12 november bracht het College van Houten een persbericht uit. Daarin stond het besluit om geen noodopvang toe te staan op de Essenkade. Een korte terugblik en samenvatting:

Mededeling B&W op 12 november 2025

Geen tijdelijke opvang voor vluchtelingen aan de Essenkade.
Inzicht B&W: we kunnen de voorzieningen, faciliteiten, veiligheid en leefbaarheid niet organiseren en garanderen.
COA wilde tijdens de lange procedure van onderzoek, besluitvorming en juridische procedures over één groot AZC voor 15 jaar op de Essenkade, alvast 250 asielzoekers uit Ter Apel opvangen in containers op het terrein van de Essenkade.
Onderzoek of een duurzame AZC-locatie gerealiseerd kan worden op de Essenkade voor de duur van minimaal 15 jaar gaat door(Bron: Raadsinformatiebrief 12 november 2025).

COA baalt van dit besluit en deelt mee:

De principekoopovereenkomst is al gesloten.
De voorraad voor noodopvang lag al klaar op de Essenkade, maar is inmiddels daar weggehaald.
Zodra de vergunningen voor een duurzaam AZC binnen zijn, kopen we het pand Essenkade 2.
De verplichte en noodzakelijke onderzoeken zijn volgens COA al bijna afgerond (Bron: perbericht Omroep Lekstroom, 13 november 2025).

Het College van B&W deelt mee:

De aanpak van dit plan vraagt tijd en volledige inzet van de Gemeente, met echte inwonersparticipatie.
De zorgen, bezwaren, verdeeldheid, maar vooral de betrokkenheid van inwoners en ondernemers is groot.
Er is landelijk en provinciaal nog veel onduidelijkheid over de uitvoering van de spreidingswet, doorstroom en terugkeer van vluchtelingen en over financiële afspraken.
Alle onderzoeken nemen ten minste een half jaar in beslag. (COA beweert dat alle onderzoeken al bijna zijn uitgevoerd?).
Er wordt op korte termijn geen besluit genomen over een grote AZC-locatie voor 337 asielzoekers op de Essenkade, voor de duur van 15 jaar(Bron: website Gemeente Houten en www.houtenpraatmee.nl, 12 november 2025).

Vragen die gesteld kunnen worden aan het College van B&W en de Gemeenteraad:

Waarom is het concept-raadsvoorstel van 3 juni 2025 (nog) niet definitief en ter akkoord en besluitvorming ingediend bij de Gemeenteraad?
De noodzaak om dit raadsvoorstel in te dienen en te laten bekrachtigen door een formeel raadsbesluit is duidelijk in onze gemeente.
De verdeeldheid over de mogelijke komst van noodopvang en een AZC, de zorgen en bezwaren, de protestacties en demonstraties spreken voor zich.
Het spreekrecht van burgers tijdens een RTG negeren is een daad van onbehoorlijk bestuur.
Participatie is namelijk niet het afvinken van eenmalige bijeenkomsten voor een selectief aantal burgers!
De Gemeenteraad niet de mogelijkheid bieden om hierover het debat te voeren, randvoorwaarden te stellen en moties/amendementen in te dienen, saboteert een democratische besluitvorming en schaadt het vertrouwen in het gemeentebestuur.
Het College van B&W schrijft op 16 oktober 2025: het afsluiten van het project Houten Hub is een bevoegdheid van het College. Een apart raadsbesluit is formeel niet nodig…
Stilzwijgend instemmen door de Gemeenteraad en als College van B&W starten met nieuw onderzoek gaan meestal over zaken die minder gevoelig liggen, zonder risico dat het College kan worden teruggefloten door de Raad.
Alleen ITH Houten heeft zich op 22 oktober 2025 in de Raadspraat van het Houtens Nieuws uitgesproken tegen grootschalige asielopvang en voor alternatieve oplossingen samen met inwoners. Echte participatie en vertrouwen in het open dialoog!

Statements die gemaakt kunnen worden op basis van deze besluitvorming

Formeel dient de Gemeenteraad nog akkoord te gaan met het afwijzen van de Houten Hub in Houten Oost als asielopvanglocatie voor 175 vluchtelingen.
Formeel heeft de Gemeenteraad tijdens de raadsvergadering van 5 juni 2025 kritische vragen gesteld over de uitgevoerde onderzoeken op de locatie Houten Oost en de onverwachte niet-haalbaarheid van het plan Houten Hub.
Sterker nog: raadsleden hebben kritische vragen gesteld over het ontbreken van de onderzoeksrapporten, die volgens het College van B&W deels geheim dienen te blijven vanwege de onderhandelingspositie van de Gemeente bij het project “Bouwen in Houten Oost”.
Formeel dient de Gemeenteraad nog akkoord te gaan met het afwijzen van De Molen 48 en Hofspoor 1 als locatie voor 162 asielzoekers.
Formeel dient de Gemeenteraad nog akkoord te gaan met het onderzoeken of een tijdelijke opvang te realiseren is op de Essenkade. (Hier heeft het College inmiddels al besloten dat COA geen toestemming krijgt.)
Formeel is het College ervan uitgegaan dat de coalitie/een meerderheid van de Raad stilzwijgend heeft ingestemd met een nog niet ingediend concept-raadsvoorstel.
Dit gaat over een omstreden en gevoelige opdracht: de komst van een AZC in onze gemeente. Het College is er tot nu toe niet in geslaagd aan te tonen dat dit te realiseren is in een Houten Hub, op de Essenkade en in Houten Oost. Evenmin dat noodopvang op de Essenkade te realiseren is. Maar een formeel raadsbesluit is niet nodig…?

De werkgroepen tegen een groot AZC voor de duur van minstens 15 jaar op de Essenkade blijven actief en alert. Blijf elkaar steunen, bundel krachten en hou het veilig en respectvol.

3. Ingelaste raadsvergadering 2 december over de noodopvang op de Essenkade

Zoals reeds bij onderdeel 1 is aangegeven zijn wij plotseling geconfronteerd met een ingelaste raadsvergadering op 2 december die volledig gaat over de noodopvang op de Essenkade. Het lijkt erop dat 6 partijen uit de raad wellicht alsnog op zoek zijn naar een invulling van zo’n noodopvang. Is dat mogelijk? Kan een besluit van B&W worden teruggedraaid? In de teksten op de website van de gemeente staat b.v. dat er door de bijeenkomst op dinsdagavond “op voorhand” niets veranderd. Maar kan dat dan alsnog wel ná deze ingelaste raadsvergadering?

Wij denken en verwachten van niet. Want op de website van de gemeente staat vermeld:

Er ligt geen voorstel ter besluitvorming in deze vergadering voor. Er vindt geen besluitvorming plaats. Er wordt alleen debat gevoerd. U kunt de vergadering volgen via https://houten.notubiz.nl/live Wilt u de vergadering in de raadzaal bijwonen, meld u zich dan aan via deze aanmeldlink. Er is plaats voor maximaal 80 personen.

WEK zal zeker aanwezig zijn om dit debat bij te wonen. Maar u kunt het ook thuis meekijken. Zowel live op 2 december als later die week.

De zes partijen die deze ingelaste gemeenteraadsvergadering hebben aangevraagd, schrijven in hun toelichting aan B&W:

Aan: beeld en oordeelsvormende vergadering
Datum: 24 november 2025
Betreft: stopzetten onderzoek tijdelijke opvang Essenlocatie
Van: fractie GroenLinks, fractie PvdA, fractie D66, fractie HA!, fractie CU, fractie CDA

Aanleiding

In de RIB van 12 november 2025 ‘Voortgang opvang asielzoekers op de Essenkade 2’ deelt het college haar besluit over het stopzetten van het onderzoek naar tijdelijke opvang op de Essenkade. Het college geeft aan (1) dat ze voorzieningen en veiligheid op een tijdelijke opvang niet kunnen realiseren. (2) Dat uit de participatie is gekomen dat inwoners geen tijdelijke, of helemaal geen, opvang van vluchtelingen willen. En (3) dat er onzekerheid en onduidelijkheid is vanuit het rijk over de opvang van vluchtelingen.

Dit besluit is verassend en roept diverse vragen op. In de bijpraat met het college op 18 september, in aanwezigheid van COA, werd een tijdelijke opvang op de Essenkade nog als een goede manier gepresenteerd om invulling te geven aan de aangenomen raadsmotie van juni 2024 ”vluchtelingen kunnen niet wachten”.

Doel van agendering

De agenderende fracties hebben als doel het gesprek te voeren, en informatie te vergaren, over het besluit van het college tot het stopzetten van het onderzoek naar tijdelijke opvang op de Essenkade. De urgentie om bij te dragen aan de opvangcrisis in Nederland is immers onverminderd hoog en het realiseren van een duurzame opvang gaat in Houten nog enkele jaren in beslag nemen. Met deze agendering willen wij het gesprek voeren hoe wij als Houten een bijdrage kunnen blijven leveren aan de (tijdelijke) opvang van vluchtelingen.

Vragen aan college

Wat is er aan informatie tot u gekomen, en door wie, waardoor het beeld dat een tijdelijke opvang op de Essenkade een goede en realistische oplossing zou zijn is gekanteld sinds de bijpraat in september? Specifiek gericht op: – Aard van de tijdelijke huisvesting (gebouw) – Omvang van de tijdelijke opvanglocatie – Mogelijke veiligheidsvoorzieningen op de locatie (door COA) – Mogelijke veiligheidsmaatregelen buiten de locatie (door gemeente) – Overige voorzieningen nodig voor tijdelijke opvang (COA en gemeente)
Deelt het COA de bezwaren van het college en staat ze daarmee achter het besluit van het college?
De gesprekken met COA zouden een concrete planning opleveren voor de realisatie van opvang op deze locatie. Hoe ziet die eruit?
Welke risico’s loopt de gemeente door niet te voldoen aan de opgave uit de spreidingswet en hoe heeft het College deze risico’s meegewogen in dit besluit?
Welke sancties of (dwang)middelen hebben het COA en de overheid om ons te laten voldoen aan de spreidingswet?
Hoe heeft u de voor- en tegenstemmen over opvang uit de participatie tegen elkaar afgewogen in dit besluit?
Wat maakt dat u nu anders kijkt naar de (intrinsieke en wettelijke) verplichting van Houten om vluchtelingen op te vangen en solidair te zijn naar andere gemeentes, ten opzichte van de onzekerheden op landelijk niveau?
Hoeveel kosten zijn er sinds 2021 gemaakt om in Houten tot een duurzame vluchtelingenopvang te komen?
Welke invulling gaat u nu geven aan de aangenomen motie “Vluchtelingen kunnen niet wachten”, waarin het College wordt opgeroepen:
a ) Te inventariseren welke locaties en opvangmogelijkheden op korte termijn te realiseren zijn in Houten voor (crisis-)noodopvang van vluchtelingen; en
b) Daarover in gesprek te gaan met het COA ter overbrugging van de periode waarin wordt gewerkt aan de realisatie van een meer structurele opvang van vluchtelingen in Houten.

Vragen aan fracties

Welke mogelijke bezwaren of zorgen zijn er bij fracties ten aanzien van tijdelijke opvang, zodat de raad samen op zoek kan gaan naar oplossingen hiervoor?
Zouden fracties een tijdelijke noodopvang, met voldoende voorzieningen, een goede optie vinden om naar duurzame opvang toe te groeien in Houten?
Wilt u als raad iom COA een bezoek te brengen aan een tijdelijke opvanglocatie in de regio?
Hoe zien we toekomstige besluitvorming (gezien de genoemde 6 maanden) over dit onderwerp in een periode dat collegevorming plaatsvindt in Houten

4. Boze reacties op onze flyeractie

De afgelopen weken hebben 16 actieve bewoners 5000 flyers in de brievenbussen van de bewoners in heel Houten Noord West gestopt. Soms ging dat niet helemaal juist en zagen onze flyeraars een Nee-Nee of een Ja-Nee sticker over het hoofd. Nogmaals onze excuses daarvoor.

Soms kregen we echter negatieve reacties. Dat wij geen oog zouden hebben voor vluchtelingen uit landen die in oorlog zijn, zoals in Soedan of de Democratische Republiek Congo. Maar dat is niet juist. Ik heb die mailschrijvers deze reactie gestuurd die ik ook u niet wil onthouden:

Beste bewoner,

Het is duidelijk dat wij van mening verschillen met elkaar. En dat kan en mag in Nederland. Daarvoor zijn wij een democratie. Ook wij willen échte vluchtelingen graag opvangen. Mensen die vluchten voor oorlog en geweld. Maar helaas wijzen de cijfers anders uit. Van de vluchtelingen is een groot deel economische vluchteling. Gelukzoekers en alleengaande en alleenstaande mannen uit veilige landen. Die het geld er voor over hebben om zich door mensensmokkelaars voor veel geld naar Europa te laten brengen.

En hoe vangen wij de vluchtelingen op? Op een industrieterrein. In de oorspronkelijke plannen zelfs in containers van 6 bij 3 meter. Daar worden vier vluchtelingen in geplaatst. Die elkaar vaak niet eens kennen, elkaars taal niet spreken. In twee stapelbedden zonder voorzieningen. Met ook hun seksuele behoeftes waar door het COA nooit over gesproken wordt. Vindt u dat menselijk? Het gaat er ons dus om WIE we gaan opvangen en HOE we ze gaan opvangen. Waarom niet spreiden over heel Houten? Daar zijn wij (dat is in het verleden al aangetoond) heel goed in.

Ik vind het jammer dat uit het geluid van uw mail geen enkele compassie blijkt voor de honderden bewoners die wij vertegenwoordigen en die op dit moment bang zijn voor deze situatie. Bewoners die hun kinderen straks niet meer alleen over straat laten f ietsen, een buurtsuper die al heeft aangegeven zijn zaak te sluiten als het fout gaat, oudere bewoners die hun hond niet meer durven uit te laten…. Het zou fijn zijn als u ook die kant van de zaak wilt horen / lezen.

Wij zullen in ieder geval alles uit de kast halen (inclusief juridische procedures) om dit te voorkomen. Niet met demonstraties of spandoeken (dat is niet ons werk) maar met woorden en gesprekken

5. WOO documenten; 230 stuks

We ontvingen van het COA op onze WOO aanvraag 230 documenten over de ontwikkelingen rond de Essenkade van februari tot juni. We hebben ze alle 230 gelezen en onze belangrijkste conclusies luiden:

COA is in maart 2025 met de voorbereidingen van de locatie aan de Essenkade. Dat is heel vreemd want Houten Hub (Houten Oost) was nog volop in beeld. Op 10 april ligt er al een volledige startnotitie met alle informatie over de locatie Essenkade en wat men van plan is. De gemeente wil die notitie z.s.m. ontvangen omdat men het in juni al in de raad wil brengen.
De relatie met de gemeente is stroef, het COA vind het erg langzaam gaan.
De basis voor de keuze voor de Essenkade is werkelijk lachwekkend. Uit de stukken blijkt dat er 80 bewoners via Houten Praat Mee een reactie hebben gegeven. Daarvan noemen er 53 daadwerkelijk een locatie. Van die 53 bewoners hebben 31 de Essenkade als eerste optie genoemd. 31 inwoners!! Dat is 0,062 % van de Houtense inwoners. En dat wordt er in de stukken van het COA aangegeven dat de Essenkade “by far” de meest gekozen locatie is.
Ondanks dat de cijfers allemaal zwart gelakt zijn, bleek Essenkade 2 een vrij dure locatie. De mogelijkheid van de noodopvang maakte het aantrekkelijk. Maar die is inmiddels afgeblazen. Er is redelijk wat correspondentie over de restwaarde van de grond en het rond rekenen van de businesscase voor en door het COA (uit een andere bron hebben we inmiddels doorgekregen dat de gemeente het enorme bedrag van € 1.500.000 in de begroting heeft opgenomen ter voorbereiding op de asielopvang. Hiervan hebben zij nu € 500.000 uitgegeven aan Houten Hub (Houten Oost) en de Essenkade. Er is dus nog € 1.400.000 beschikbaar).
Het blijft onduidelijk of de Minister toestemming heeft gegeven voor de locatie en de investeringen.
Belangrijk punt TEGEN het AZC is wel de discussie met Stedin want de aansluitwaarde van Essenkade 2 is te laag. Een verhoging van de aansluiting is niet in het belang van de omliggende bedrijven. Door het Datacentrum (witte gebouw naast het viaduct over de A27) op de Essenkade, is er een tekort aan aansluitwaarde. Tennet geeft aan dat deze congestie tot 2033 duurt. Voor de ondernemers van de Essenkade is dit belangrijke informatie.
Het aansluitingsproces is vastgelegd in wetgeving. Het belangrijkste principe is first comes is first served. Mocht Stedin hiervan afwijken dan is dat dus negatief voor de ondernemers.
Generatoren (of batterijopslag), zouden een oplossing kunnen zijn, maar maken het duur en zeker bij generatoren zijn geluidoverlast en stikstof (en vervuiling) een belangrijk punt om bezwaar tegen te maken. En geen stroom = geen AZC.
Stedin moet een nieuw trafo station bouwen. Ook dit is een vergunningplichtige activiteit (die vertraagd kan worden).
De 230 stukken gaan vooral over de locatie. Het is allemaal heel technisch, kil en zakelijk. Het woord veiligheid zijn wij nergens tegengekomen. En het enige stuk dat er wellicht over zou gaan (“risicoanalyse”) is niet openbaar.
De aantallen te huisvesten asielzoekers die genoemd worden, schieten alle kanten op maar zijn meestal hoger dan wij hebben gehoord vanuit de gemeente. In één document staat 288 plekken voor noodopvang (wij hoorden telkens 200 tot 250). En 379 personen in de permanente opvang (wij horen telkens 337).
Wat ook opvalt is de enorme hoeveelheid mensen vanuit het COA die zich hiermee bezighouden. Tel daarbij op onze eigen Houtense ambtenaren en alle partijen die worden ingehuurd voor onderzoek en de plannen (architect e.d.) en u weet gelijk waar uw belastinggeld aan wordt besteed.
Tot slot is het niet duidelijk wie er “in the lead” is. Je zou hopen (en verwachten) dat dit de gemeente Houten is, maar uit sommige stukken spreekt een toon alsof het COA het nu al voor het zeggen heeft.

6. Data komende weken en afspraak met onze advocaat

De volgende data om in uw agenda te noteren, luiden vervolgens:

2 decmeber ingelaste debatraad. Zie info onder 3.
13 januari RTG
9 december en 27 januari debat en besluitvormende raad.

Voor 13 januari kennen wij nog niet de onderwerpen en/of de agenda van deze avonden. Als het om de Essenkade gaat, spreekt u dan ook in? Dat mag 3 minuten.

Op 9 december en 27 januari zijn de volgende raadsvergaderingen. Daar zou B&W op één van beiden met een raadsvoorstel kunnen komen om de volgende stappen te kunnen gaan zetten (samen met het COA). Mocht dit onderwerp op de agenda staan, dan roepen wij u op om ook daar massaal op de publieke tribune plaats te nemen.

7. Stand van zaken crowdfunding

Op dit moment is er ongeveer € 12.000 gedoneerd vanuit de crowdfunding. Er zijn ook kosten gemaakt aan zaken als een advertentie in ’t Groentje, nieuwe flyers en de gesprekken met onze advocaat.

Maar voor een procedure (richting bezwaar en beroep) is écht zo’n € 15.000 nodig. Wilt u ons ajb steunen? Want de échte wedstrijd gaat zo dadelijk beginnen. Zeker nu de raad opnieuw over de noodopvang wil spreken (2 december) is het duidelijk dat wellicht zelfs de “eerste helft” nog niet is afgelopen en we nog een paar minuten speeltijd erbij krijgen. Uw steun is echt van groot belang.

In principe is de formele vergunningsaanvraag van het COA het startsein voor onze (goed voorbereide) acties. Ook als u in het verleden al een keer gedoneerd heeft, willen we u vragen om een tweede donatie te overwegen. We moeten dit samen doen. Wij hopen dat u ons daarbij wilt helpen.

Als u wilt doneren, dan kan dat via deze link:

Doneer

of deze QR code:

8. Volg ons op de socials

Volg WEK ook online op de socials:

Facebook & Instagram: werkgroepessenkadekritisch